Αν και μεγαλώνουμε έχοντας την εντύπωση ότι κάποια γεγονότα είναι εκ φύσεως καλά ή κακά, αυτό δεν ισχύει. Το ίδιο γεγονός μπορεί να ερμηνευτεί με πολλούς τρόπους και να πυροδοτήσει πολύ διαφορετικές αντιδράσεις σε διαφορετικούς ανθρώπους.
Το πρώτο στάδιο που διαμορφώνει την αντίδραση σε ένα γεγονός είναι οι πεποιθήσεις. Οι πεποιθήσεις είναι αυτό που πιστεύουμε για το πώς είναι τα πράγματα, ή πώς θα έπρεπε να είναι - για εμάς, για τη ζωή μας, για τους άλλους, ή για τον κόσμο γενικότερα. Το δεύτερο στάδιο είναι οι διάφορες σκέψεις, δηλαδή οι ερμηνείες, οι αυτόματοι συνειρμοί, η πυροδότηση αναμνήσεων, η ενεργοποίηση της φαντασίας, κ.ο.κ. Το τρίτο στάδιο είναι η συναισθηματική ή/και συμπεριφορική αντίδραση. Μέχρι να φτάσουμε δηλαδή στο πώς θα νιώσουμε ή θα συμπεριφερθούμε απέναντι σε ένα γεγονός, προηγούνται δύο άλλα στάδια που καθορίζουν αυτή την αντίδραση.
Οι πεποιθήσεις είναι αυτές που καθορίζουν τις σκέψεις που θα ακολουθήσουν. Οι πεποιθήσεις διαφέρουν από τις σκέψεις γιατί είναι πιο συμπαγείς, πιο σταθερές και έχουν ένα γενικευμένο χαρακτήρα. Αποτελούν δηλαδή γενικά συμπεράσματα που αφορούν τον εαυτό μας, τη ζωή ή τους άλλους.
Για παράδειγμα, μπορεί μία πεποίθηση να λέει ότι η ζωή δεν πρέπει να έχει δυσκολίες. Σε αυτή την περίπτωση, κάθε φορά που αντιμετωπίζουμε δυσκολίες θα ακολουθούν σκέψεις αντίστασης απέναντι στις εμπειρίες και μετά θα βιώνουμε συναισθήματα θυμού, απογοήτευσης, θλίψης ή φόβου. Αν κάποιος δεν έχει αυτή την πεποίθηση, αλλά έχει μία άλλη πεποίθηση που λέει "γνωρίζω ότι η ζωή έχει δυσκολίες και επομένως οι δυσκολίες είναι ένα φυσιολογικό κομμάτι της ζωής", αυτός θα αντιμετωπίζει τις δυσκολίες με πολύ λιγότερες αντιστάσεις, με μεγαλύτερη αποδοχή, και τα δυσάρεστα συναισθήματα που θα βιώνει δεν θα είναι τόσο έντονα.
Όταν αναγνωρίζουμε και βλέπουμε μέσα μας αυτά τα στάδια που διαμορφώνουν την τελική αντίδραση -συναισθηματική ή συμπεριφορική- συμβαίνουν οι εξής τρεις σημαντικές αλλαγές:
1) Δεν είμαστε πλέον εξαρτημένοι από αυτά που συμβαίνουν στον κόσμο, στην κοινωνία ή σε εμάς. Αλλάζοντας την εσωτερική στάση, αλλάζουν και οι συμπεριφορές μας.
2) Μπορούμε να αμφισβητήσουμε τις παράλογες και περιοριστικές πεποιθήσεις που εναντιώνονται στην πραγματική φύση της ζωής και των εμπειριών, ή που μας περιορίζουν γιατί αναζητάμε συνεχώς την ασφάλεια.
3) Αντιμετωπίζουμε τις εμπειρίες μας με περισσότερη αντικειμενικότητα, περισσότερο απρόσωπα, κάτι που μας επιτρέπει να βιώνουμε μεγαλύτερη συναισθηματική σταθερότητα, αντί να πιστεύουμε ότι είμαστε υποχρεωμένοι να νιώθουμε κάπως επειδή συμβαίνει ένα γεγονός. Τίποτα δεν είναι κάπως από μόνο του.
Νίκος Μπάτρας
Διαχειριστής www.aytepignosi.com
