Ο φόβος οδηγεί σε διάφορες φυγές. Το πιο συνηθισμένο είδος φυγής είναι η ταύτιση: ταύτιση με την πατρίδα, με την κοινωνία, με την οικογένεια, με τη θρησκεία, με τη φυλή, με κάποια ιδέα.
Δεν έχετε προσέξει πώς αντιδράτε όταν βλέπετε μια στρατιωτική παρέλαση ή μια θρησκευτική τελετή, ή όταν η χώρα σας δέχεται πιέσεις ή κινδυνεύει να της επιτεθούν; Τότε ταυτίζεστε με την πατρίδα σας, με τη θρησκεία σας, με κάποιον ηγέτη, με κάποια ιδεολογία. Άλλοτε πάλι ταυτίζεστε με το παιδί σας, με τη γυναίκα σας, με μια ορισμένη μορφή δράσης ή αποχής από κάθε δράση.
Η ταύτιση είναι μια κίνηση που σε βοηθά να ξεχνάς τον εαυτό σου. Όσο έχω συνείδηση του εαυτού μου, ξέρω ότι υπάρχει εκεί μέσα πόνος, υπάρχει σύγκρουση, υπάρχει ένας διαρκής φόβος. Αλλά αν μπορέσω να ταυτιστώ με κάτι μεγαλύτερο, με κάτι που "ν' αξίζει τον κόπο", με ομορφιά, με αλήθεια, με πίστη, με γνώση, τότε υπάρχει -τουλάχιστον προσωρινά- μια φυγή από το "εγώ", από τον εαυτό μου.
Όταν μιλάω για την "πατρίδα μου" ξεχνάω προσωρινά τον εαυτό μου. Κι όταν μιλάω για τον Θεό, ξεχνάω επίσης τον εαυτό μου. Αν μπορέσω να ταυτιστώ με την οικογένειά μου, με μια ομάδα, με ένα ορισμένο κόμμα, με κάποια ιδεολογία, τότε υπάρχει μια προσωρινή φυγή.
Η ταύτιση, επομένως, είναι μια μορφή φυγής από τον εαυτό, το ίδιο όπως και το να προσπαθεί κανείς να είναι ενάρετος. Ο άνθρωπος που επιδιώκει να είναι ενάρετος δραπετεύει από τον εαυτό του και είναι στενόμυαλος. Όσο περισσότερο προσπαθείς να είσαι ενάρετος, τόσο περισσότερο δυναμώνεις τον εαυτό σου, το "εγώ" σου. Ο φόβος, που -με διάφορες μορφές- είναι κάτι το κοινό στους περισσότερους από εμάς, πρέπει πάντα να βρίσκει κάποιο υποκατάστατο και έτσι να μας κάνει να παλεύουμε περισσότερο.
Όσο πιο πολύ ταυτίζεσαι με κάποιο υποκατάστατο, τόσο πιο μεγάλη είναι η ένταση με την οποία κολλάς πάνω σ' εκείνο για το οποίο είσαι έτοιμος να παλέψεις και να πεθάνεις, γιατί στο φόντο υπάρχει ο φόβος.
*Από το βιβλίο "Η χαρά της ελευθερίας", Κρισναμούρτι, Εκδ. Καστανιώτη
Διαβάστε επίσης:
