Όταν μιλάμε για την ψυχολογική αίσθηση του κινδύνου, δηλαδή για την αίσθηση ότι κινδυνεύουμε χωρίς να κινδυνεύει το σώμα, στην ερώτηση "από τι κινδυνεύω" ο νους πάντα θα έχει κάτι να πει. Στην ερώτηση "τι είναι το εγώ που ισχυρίζεται ότι κινδυνεύει" η απάντηση δεν είναι τόσο προφανής.
Αν δεν κινδυνεύει το σώμα, τότε ποιος κινδυνεύει; Τι είναι το εγώ στο "εγώ κινδυνεύω"; Τι μορφή έχει αυτό το εγώ; Ο φόβος της απόρριψης, της αποτυχίας, της ταπείνωσης, της διεκδίκησης, της αλλαγής, της αντίδρασης του άλλου, αποτελούν μόνο μερικά παραδείγματα όπου κάποιος νιώθει ότι κινδυνεύει χωρίς να κινδυνεύει το σώμα.
Στις περισσότερες περιπτώσεις ο φόβος εμφανίζεται από συνήθεια, γιατί δεν εξετάσαμε ποτέ τη φύση του εγώ που νιώθει ότι κινδυνεύει. Μπορεί διάφορες εμπειρίες στο παρελθόν να δημιούργησαν μια αυτόματη αντίδραση άμυνας ή αποφυγής, αυτή να ενσωματώθηκε στο νευρικό σύστημα (με ενεργοποίηση της αμυγδαλής) και από τότε να βιώνουμε συχνά φόβο εξαιτίας αυτού του αυτόματου μηχανισμού.
Το εγώ είναι ένα πακέτο σκέψεων και αισθήσεων που αποτελεί τη λεγόμενη "αυτοεικόνα" (αυτό που πιστεύω ότι είμαι) και αυτή η αυτοεικόνα συνδέεται με την αίσθηση της αυτοαξίας, η οποία εντελώς ανεπίγνωστα συνδέεται με την ύπαρξή μας: αν νιώθουμε ότι αξίζουμε νιώθουμε καλά, ενώ αν νιώθουμε ότι δεν αξίζουμε μπορεί να υποφέρουμε από άγχος ή κατάθλιψη.
Στην πραγματικότητα πρόκειται για έναν ψευδή εαυτό που, με τα χρόνια και χωρίς να το καταλάβουμε, απέκτησε τα ηνία της ζωής μας. Εξαιτίας της άγνοιάς μας, τον θρέψαμε με την προσοχή και την πίστη μας και τον βάλαμε στο προσκήνιο των εμπειριών μας. Είναι σαν να δημιουργήσαμε μια εικονική οντότητα που ταυτίσαμε με το σώμα.
Η απελευθέρωση έρχεται όταν ο ψευδής εαυτός αναγνωρίζεται ως κατασκεύασμα και όχι ως ταυτότητα. Αρκεί να δούμε ποια είναι η πραγματική του φύση, ότι πρόκειται για μια δομή που αποτελείται από πεποιθήσεις, ταυτότητες, ρόλους, συνήθειες και σωματικές αισθήσεις, που στο παρελθόν συνδυάστηκαν με την αίσθηση της αξίας μας και της ύπαρξής μας (το είμαι).
Τη θέση αυτού του ψευδούς εαυτού πρέπει να πάρει αυτό που θα αναγνωριστεί ως η πραγματική φύση του εγώ. Και αυτό δεν μπορεί να είναι κάτι άλλο από αυτό που είναι πάντα παρόν σε όλες τις εμπειρίες μας - αυτό που ζει αυτή τη ζωή. Αυτή είναι η αληθινή φύση του εαυτού. Όχι κάτι που εμφανίζεται προσωρινά μέσα από παροδικά φαινόμενα όπως είναι ο εσωτερικός μονόλογος, οι σκέψεις, οι αισθήσεις και τα συναισθήματα, αλλά αυτό που μας επιτρέπει να γνωρίζουμε ότι υπάρχουμε. Αυτός ο εαυτός δεν κινδυνεύει από τίποτα, όσο και αν το σώμα δηλώνει, μέσα από την αντίδραση μάχης ή φυγής, ότι υπάρχει πραγματικός κίνδυνος.
Νίκος Μπάτρας
Διαχειριστής www.aytepignosi.com
