Αν αυτό που νιώθω ότι είμαι (δηλαδή το εγώ) βρίσκεται συχνά απορροφημένο στον κόσμο των σκέψεων, τότε το σώμα θα αντιδράει ανάλογα με το περιεχόμενο των σκέψεων. Αν οι σκέψεις είναι αρνητικές, γεμάτες από υποθέσεις και σενάρια απειλών, τότε το σώμα θα αντιδράει σαν να βρίσκεται μπροστά στο δίλημμα "μάχη ή φυγή" και θα εμφανίζονται τα αντίστοιχα συμπτώματα. Ο κεντρικός ήρωας -το εγώ- θα εγκλωβίζεται συνεχώς σε επικίνδυνα σενάρια και καταστάσεις, τα οποία θα προσπαθεί να αντιμετωπίσει.
Αν είμαστε σε επαφή με τις εμπειρίες που έχει το σώμα στο παρόν, δηλαδή τις αισθήσεις και τις πέντε αισθήσεις της αντίληψης, τότε πολύ σπάνια θα ενεργοποιούνται οι μηχανισμοί άμυνας, μάχης ή φυγής. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι εμπειρίες που έχουν τα σώματά μας καθημερινά είναι ανώδυνες και ουδέτερες. Η όραση, η ακοή, η αφή, η γεύση, η όσφρηση, οι διάφορες άλλες αισθήσεις στο σώμα (η πείνα, η δίψα, τα συναισθήματα, κ.ά), είναι εμπειρίες ανώδυνες που έρχονται και φεύγουν. Ακόμα και ο πόνος, αν δεν επενδυθεί με σκέψεις και ερμηνείες, δεν είναι τόσο επώδυνος και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν διαρκεί πολύ.
Στο άγχος, τις κρίσεις πανικού, τις φοβίες και την κατάθλιψη, το σώμα υποφέρει εξαιτίας των σκέψεων, όχι εξαιτίας κάποιας εμπειρίας που έρχεται από τον φυσικό κόσμο των σωμάτων και των αντικειμένων. Οι σκέψεις δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως πραγματικές εμπειρίες αν αναγνωριστούν ως σκέψεις. Όσο όμως δεν αναγνωρίζονται ως σκέψεις, βιώνονται σαν να είναι εξίσου αληθινές με τις εμπειρίες που έχει το σώμα στο φυσικό επίπεδο. Οι σκέψεις υπάρχουν μόνο με τη μορφή των λέξεων ή των νοητών εικόνων και σεναρίων που προέρχονται από τη μνήμη (ακόμα και η φαντασία αποτελείται από στοιχεία της μνήμης που ανασυνδυάζονται μεταξύ τους και δημιουργούν ένα καινούργιο φανταστικό δημιούργημα). Το αν όμως θα βιωθούν ως πραγματικές ή όχι, εξαρτάται από το αν είμαστε σε επιγνωσιακή επαγρύπνηση για να τις δούμε τη στιγμή που εμφανίζονται μέσα μας.
Τα συμπτώματα λοιπόν που ταλαιπωρούν το σώμα δημιουργούνται επειδή η αίσθηση του εγώ, που είναι σαν μια οντότητα ταυτισμένη με το σώμα, τοποθετείται από τον νου σε σενάρια και καταστάσεις όπου κινδυνεύει να πάθει κάτι κακό: να απορριφθεί, να αποτύχει, να εγκαταλειφθεί, να επικριθεί, ή ακόμα και να αρρωστήσει, να εξαφανιστεί και να πεθάνει.
Όλοι αυτοί οι κίνδυνοι υπάρχουν μόνο ως σκέψεις, υποθέσεις και σενάρια. Σπάνια βιώνει κανείς τις φυσικές και επώδυνες συνέπειές τους. Γι' αυτό και τα αντίστοιχα συμπτώματα εμφανίζονται σχεδόν πάντα σε ανθρώπους που έχουν καταγεγραμμένα στη μνήμη τους κάποια από αυτά τα βιώματα, έτσι όπως τα έζησαν στην παιδική τους ηλικία. Η δυσκολία που αντιμετωπίζουν στη μετέπειτα ενήλικη ζωή τους, προέρχεται από τη συνήθεια που έχει ο νους να αναπαράγει το περιεχόμενό του, αυτόματα και ανεπίγνωστα. Έτσι, το εγώ που είχε προσδιοριστεί κάποτε ως ανεπαρκές, ανάξιο και ανασφαλές, αναβιώνει -σε τακτική βάση- αυτούς τους ρόλους. Και ακολουθούν τα συμπτώματα και τα αντίστοιχα συναισθήματα.
Η πιο ριζική αντιμετώπιση μιας τέτοιας κατάστασης όπου το εγώ νιώθει συνεχώς ότι κινδυνεύει, είναι η άμεση αμφισβήτηση της ύπαρξης αυτού του εγώ, καθώς και στην εξερεύνηση των μηχανισμών του. Αντί να προσπαθεί κανείς να διαμορφώσει ένα πιο ασφαλές και επαρκές εγώ, είναι πιο αληθινό και πιο απελευθερωτικό να δει τι υπάρχει. Και τότε θα δει ότι αυτό το εγώ ήταν πάντα ένα φανταστικό δημιούργημα, που διαμορφώθηκε κάτω από συνθήκες ασυνειδησίας, άγνοιας, μίμησης και εξαρτημένης μάθησης. Το σώμα είναι ικανό να λειτουργεί ισορροπημένα και αποτελεσματικά, χωρίς να είναι ταυτισμένο με αυτό το δημιούργημα.
Νίκος Μπάτρας
Διαχειριστής www.aytepignosi.com
