Το κριτήριο που καθορίζει το αν η ζωή ήταν καλύτερη ή χειρότερη πριν από 30 χρόνια, είναι το κατά πόσο ο άνθρωπος, κυρίως στις δυτικές κοινωνίες, ένιωθε συνολικά καλύτερα και ικανοποιούσε τις ανάγκες του. Κατά πόσο δηλαδή ένιωθε πιο ασφαλής, πιο αισιόδοξος και πιο ικανοποιημένος από τη ζωή του, πράγματα που καθορίζονται από συγκεκριμένους παράγοντες, όπως αναφέρονται παρακάτω.
1. Λιγότερη πληροφοριακή υπερφόρτωση
Δεν ήμασταν εκτεθειμένοι όλη μέρα σε ειδήσεις, απόψεις και πληροφορίες, που και να μην τις γνωρίζαμε, δεν θα χάναμε τίποτα. Δεν σκεφτόμασταν συνεχώς όλα αυτά που συμβαίνουν στον κόσμο και προκαλούν ανησυχία και άγχος. Μας απασχολούσαν περισσότερο πράγματα που μας αφορούσαν και μας επηρέαζαν πιο άμεσα. Σήμερα η προσοχή μας αποσπάται συνεχώς από περιττές πληροφορίες και ο νους μας ασχολείται με πράγματα που δεν μας αφορούν. Και αυτό συμβαίνει όχι επειδή καλύπτεται κάποια ανάγκη μας για πληροφόρηση, αλλά επειδή η τεχνολογία το επιτρέπει.
2. Μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη
Πριν από 30 ή 40 χρόνια οι άνθρωποι αποκτούσαν πιο εύκολα σπίτι, κάτι που ίσχυε τόσο για την Ελλάδα, όσο και για άλλες χώρες της Ευρώπης και τις Η.Π.Α. Στην εποχή μας είναι πολύ πιο δύσκολη, όχι μόνο η απόκτηση κατοικίας, αλλά και η ενοικίαση σπιτιού. Επιπλέον, τα προϊόντα (ρούχα, παπούτσια, έπιπλα, κ.ά) είναι χαμηλότερης ποιότητας απ' ότι ήταν παλιότερα, αφού οι εταιρίες εισάγουν τα περισσότερα από την Κίνα για λόγους μεγιστοποίησης του κέρδους.
3. Πιο αργός ρυθμός ζωής
Τα πράγματα γίνονταν πιο αργά και αυτό μείωνε την εσωτερική πίεση. Η ζωή φαινόταν, και ήταν σε μεγάλο βαθμό, πιο απλή. Δεν υπήρχε η αίσθηση ότι “πρέπει να προλάβω τα πάντα”.
4. Περισσότερη φυσική επαφή
Οι άνθρωποι συναντιόνταν πρόσωπο με πρόσωπο και περνούσαν περισσότερο χρόνο επικοινωνώντας. Σήμερα, τα κινητά τηλέφωνα και οι οθόνες απορροφούν μεγάλο μέρος της προσοχής μας που παλιότερα κατευθυνόταν προς άλλους ανθρώπους.
5. Λιγότερη εργασιακή ανασφάλεια
Παλιότερα οι άνθρωποι συνήθως έκαναν την ίδια δουλειά μέχρι να συνταξιοδοτηθούν. Σήμερα επικρατεί πολύ μεγαλύτερη ανασφάλεια και αβεβαιότητα. Οι άνθρωποι αλλάζουν δουλειές πιο συχνά και πρέπει να είναι σε θέση να αναπτύσσουν διαρκώς καινούριες δεξιότητες, πράγμα που αυξάνει το άγχος. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα, με την εμφάνιση της τεχνητής νοημοσύνης, απειλούνται επαγγέλματα που μέχρι πριν από μερικά χρόνια αποκαλούνταν "επαγγέλματα του μέλλοντος", όπως οι προγραμματιστές ηλεκτρονικών υπολογιστών. Πλέον με την τεχνητή νοημοσύνη απειλούνται δεκάδες επαγγέλματα, και αν αυτό το θέμα δεν ρυθμιστεί σωστά από τις κυβερνήσεις, θα δημιουργηθούν στο άμεσο μέλλον μεγάλα κοινωνικά προβλήματα.
6. Πιο καθαρά όρια ανάμεσα σε δουλειά και προσωπική ζωή
Όταν δεν υπήρχε το διαδίκτυο, κάποιος που έφευγε από το γραφείο, τελείωνε και τη δουλειά. Πήγαινε σπίτι του και ασχολιόταν με άλλα πράγματα. Σήμερα υπάρχει καταιγισμός emails και μηνυμάτων που ανά πάσα στιγμή σου αποσπούν την προσοχή.
7. Περισσότερη παιδική ανεμελιά
Τα παιδιά έπαιζαν έξω, κατανάλωναν την ενέργειά τους, συναναστρέφονταν άλλα παιδιά και δεν περνούσαν τόσες ώρες μπροστά σε οθόνες.
8. Λιγότερη ψυχολογική πίεση για εξέλιξη
Δεν υπήρχε η διαρκής απαίτηση να εξελίσσεσαι, να βελτιώνεσαι, να αποδεικνύεις ότι αξίζεις. Σ' αυτό συμβάλλουν και τα κοινωνικά δίκτυα όπου πολύς κόσμος παρουσιάζει μια ψεύτικη εικόνα για το πόσο καλή είναι η ζωή του, δημιουργώντας πίεση μέσω της σύγκρισης και στους άλλους.
9. Αντιμετώπιση της βαρεμάρας με πιο φυσικούς και υγιείς τρόπους
Ήταν πιο φυσικός ο τρόπος που οι άνθρωποι αντιμετώπιζαν τη βαρεμάρα. Σήμερα αυτό γίνεται κυρίως με τις οθόνες, πράγμα που αυξάνει την καθιστική ζωή, την παχυσαρκία, την απομόνωση και τα προβλήματα στα μάτια και στα χέρια.
10. Μεγαλύτερη αίσθηση παρουσίας
Οι άνθρωποι ήταν πιο παρόντες σε αυτό που έκαναν. Έτρωγαν, μιλούσαν, περπατούσαν χωρίς να κοιτούν μια οθόνη. Ακόμα και αν δει κανείς πώς οι άνθρωποι παρακολουθούν τις συναυλίες ή άλλα θεάματα, όπου αντί να απολαμβάνουν και να είναι η προσοχή τους εκεί βγάζουν βίντεο με το κινητό τους, φαίνεται ότι προτιμούμε να κάνουμε κάτι για το "μετά", δηλαδή να αξιοποιήσουμε το βίντεο ανεβάζοντάς το στα κοινωνικά δίκτυα, αντί να απολαύσουμε το θέαμα με τις αισθήσεις και το σώμα μας. Και αυτό ακριβώς είναι ένα από τα προβλήματα της τεχνολογίας: ενισχύει τη φαντασία και τα ναρκισσιστικά στοιχεία του εγωικού εαυτού, επηρεάζοντας την ψυχική ηρεμία και τον τρόπο που βιώνουμε τις εμπειρίες μας.
Φυσικά υπάρχουν και κάποια καλά που έχουν γίνει τις τελευταίες δεκαετίες, όπως:
- η πρόοδος της ιατρικής,
- η πρόσβαση στη γνώση,
- η επικοινωνία (μηνύματα, βιντεοκλήσεις) ανεξαρτήτως απόστασης, και
- ευκολίες στην καθημερινή ζωή (πιο εύκολες πληρωμές, υπηρεσίες, κ.τ.λ).
Αυτές οι διευκολύνσεις όμως δεν αγγίζουν τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων, όπως η εργασιακή ασφάλεια, η απόκτηση σπιτιού, η δραστήρια ζωή, η κοινωνικοποίηση και η ψυχική ηρεμία. Το ότι έχουμε κινητά, δεν μας έκαναν πιο ευτυχισμένους, ούτε πιο πλήρεις. Ίσα ίσα που δημιούργησαν περισσότερα ερεθίσματα για σκέψη, σύγκριση, ανησυχία, ενώ όλη αυτή η τεχνολογία αποσπά την προσοχή μας σε βαθμό που είναι αφύσικο για τον οργανισμό μας και μας απομονώνει.
Τις τελευταίες δεκαετίες έχουν αυξηθεί:
- τα ψυχοσωματικά,
- οι ψυχικές ασθένειες (στους νέους, αλλά και στους μεγαλύτερους),
- οι καρδιαγγειακές παθήσεις (που οφείλονται στην κακή διατροφή, την καθιστική ζωή και την υπέρταση),
- η παιδική παχυσαρκία,
- οι διαταραχές ύπνου,
- η εξάρτηση από οθόνες,
- τα αισθήματα ματαιοδοξίας και τελειομανίας (λόγω κοινωνικών δικτύων, που ενισχύουν την κατάθλιψη και το άγχος),
- η μοναξιά και
- η δυσκολία συγκέντρωσης.
Όλα αυτά δείχνουν ότι ζούμε πιο αφύσικα σε σχέση με το παρελθόν και ότι έχουμε απομακρυνθεί ακόμα περισσότερο από τις πραγματικές μας ανάγκες.
Νίκος Μπάτρας
Διαχειριστής www.aytepignosi.com
Διαβάστε επίσης:
