Η πραγματική αυτοπεποίθηση όμως δεν έρχεται από κάτι που πρέπει να αποκτήσεις ή να κάνεις, αλλά από πράγματα που πρέπει να αφαιρέσεις.
Όταν παρατηρούμε ένα παιδί να παίζει, να μιλά, να εκφράζεται, δεν βλέπουμε κάποιον που «πιστεύει στον εαυτό του». Βλέπουμε κάποιον που δεν αμφισβητεί τον εαυτό του. Δεν αξιολογεί κάθε του κίνηση, δεν σκέφτεται αν κάνει λάθος, δεν αναρωτιέται πώς φαίνεται στους άλλους. Το ίδιο ισχύει και για τους ενήλικες.
Όταν παρατηρούμε ένα παιδί να παίζει, να μιλά, να εκφράζεται, δεν βλέπουμε κάποιον που «πιστεύει στον εαυτό του». Βλέπουμε κάποιον που δεν αμφισβητεί τον εαυτό του. Δεν αξιολογεί κάθε του κίνηση, δεν σκέφτεται αν κάνει λάθος, δεν αναρωτιέται πώς φαίνεται στους άλλους. Το ίδιο ισχύει και για τους ενήλικες.
Οι περισσότεροι άνθρωποι που δυσκολεύονται να εκφραστούν, να μιλήσουν ελεύθερα ή να κινηθούν αυθόρμητα, δεν έχουν έλλειψη αυτοεκτίμησης. Έχουν υπερβολική αυτοπαρατήρηση.
Μεγαλώνοντας, πολλοί από εμάς μάθαμε ότι δεν πρέπει να κάνουμε λάθη, πρέπει να είμαστε καλοί, σωστοί, αποδεκτοί, οι άλλοι μας κρίνουν αυστηρά ή ότι ένα λάθος μπορεί να οδηγήσει σε συνολική απόρριψη. Έτσι, ο νους μετατρέπεται σε εσωτερικό κριτή που παρακολουθεί, διορθώνει και ελέγχει κάθε έκφραση. Το πρόβλημα δεν είναι ότι «δεν πιστεύουμε αρκετά στον εαυτό μας», αλλά ότι δεν νιώθουμε ασφαλείς να είμαστε ο εαυτός μας.
Η αυτοαμφισβήτηση και η αυτοκριτική δεν είναι έμφυτες. Μαθαίνονται. Δημιουργούνται μέσα από εμπειρίες όπου η αποδοχή συνδέθηκε με την επίδοση, τη συμπεριφορά ή την τελειότητα. Όταν ο άνθρωπος πιστέψει ότι η αξία του εξαρτάται από το πώς φαίνεται, τι λέει ή αν κάνει λάθος, τότε η φυσική ροή της έκφρασης μπλοκάρεται. Η ζωή δεν βιώνεται άμεσα, αλλά μέσα από ένα φίλτρο συνεχούς αξιολόγησης.
Οι θετικές δηλώσεις και η προσπάθεια να πείσουμε τον εαυτό μας ότι είμαστε αρκετοί λειτουργούν μόνο επιφανειακά. Στην ουσία προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τον εσωτερικό κριτή με επιχειρήματα. Όμως ο κριτής δεν φεύγει με επιχειρήματα. Φεύγει όταν πάψει να θεωρείται απαραίτητος.
Η αυτοπεποίθηση δεν έρχεται όταν αντικαταστήσουμε τις αρνητικές σκέψεις με θετικές, αλλά όταν αρχίσουμε να βλέπουμε ότι δεν χρειάζεται να αξιολογούμε συνεχώς τον εαυτό μας για να υπάρχουμε. Ίσως ο πιο ακριβής όρος δεν είναι «αυτοπεποίθηση», αλλά εσωτερική ασφάλεια. Η αίσθηση ότι μπορούμε να κάνουμε λάθη χωρίς να κινδυνεύσουμε με συνέπειες. Ότι μπορούμε να εκφραστούμε χωρίς να χρειάζεται να προβλέπουμε διαρκώς αντιδράσεις.
Όταν υπάρχει αυτή η εσωτερική ασφάλεια ο αυθορμητισμός επιστρέφει, η έκφραση γίνεται φυσική, το σώμα χαλαρώνει και ο νους παύει να ελέγχει τα πάντα και να βρίσκεται σε υπερεγρήγορση.
Η αυτοπεποίθηση δεν χτίζεται προσθέτοντας κάτι καινούργιο. Δεν είναι δεξιότητα, ούτε πεποίθηση. Είναι αποτέλεσμα αφαίρεσης: αφαίρεσης της υπερβολικής αυτοκριτικής. Αφαίρεσης της ανάγκης να είμαστε τέλειοι. Αφαίρεσης της ιδέας ότι πρέπει συνεχώς να αποδεικνύουμε την αξία μας. Όταν σταματά αυτή η εσωτερική πίεση, αυτό που μένει δεν είναι κάποιος «καλύτερος εαυτός». Είναι ο φυσικός εαυτός. Και αυτός, από μόνος του, είναι αρκετός.
Νίκος Μπάτρας
Διαχειριστής www.aytepignosi.com
