Ιδιαίτερα στη δυτική κουλτούρα, από πολύ μικρή ηλικία μαθαίνουμε ότι πρέπει να γίνουμε «κάποιοι». Πρέπει να γίνουμε «κάτι». Το να είσαι «κανένας» παρουσιάζεται σχεδόν ως αποτυχία, ως κάτι που πρέπει να φοβάσαι. Ακόμη και μικρά παιδιά, ήδη από το νηπιαγωγείο, μιλούν για το πώς μια μέρα θα γίνουν «κάποιοι». Από τόσο νωρίς αρχίζει να ριζώνει βαθιά η ταύτιση με μια ταυτότητα.
Η ιδέα του «να είμαι κάποιος» καταλήγει τελικά στην έννοια της ταυτότητας — και συχνά μιας ανώτερης ή «καλύτερης» ταυτότητας από των άλλων. Ειδικά όπως χρησιμοποιείται η φράση στις Ηνωμένες Πολιτείες, το «να είσαι κάποιος» σημαίνει να είσαι γνωστός, σημαντικός, αξιοσέβαστος — με κάποιον τρόπο ανώτερος από άλλες ταυτότητες. Όλα αυτά είναι βαθιά ριζωμένα στην ιδέα του να είσαι «κάποιος».
Επειδή αυτή η αντίληψη έχει ενσταλαχθεί από τόσο νωρίς, συχνά λειτουργεί σε εντελώς υποσυνείδητο επίπεδο. Έτσι, μπορεί να εμφανιστεί αντίσταση ή αίσθηση απειλής όταν αρχίζει να διαλύεται η ψευδαίσθηση του εγώ, γιατί μοιάζει σαν να παραβαίνεις έναν από τους πιο βασικούς κανόνες που σου έμαθαν από παιδί: ότι είναι σημαντικό να είσαι κάποιος.
Είναι εντυπωσιακό πώς ως παιδιά υιοθετούμε ιδέες και κανόνες χωρίς αμφισβήτηση και στη συνέχεια ζούμε σαν να είναι απόλυτα αληθινοί. Νομίζω ότι αυτή είναι μια τέτοια μορφή προγραμματισμού, γιατί παραμένει ιδιαίτερα έντονη στη Δύση. Το βλέπουμε παντού. Στο σχολείο, για παράδειγμα, όσο προχωρούν οι τάξεις, τα παιδιά καλούνται να σχεδιάσουν το μέλλον τους — και σχεδόν πάντα το ερώτημα είναι πώς θα γίνουν «κάποιοι». Υπάρχει τεράστια επένδυση στην ιδέα του να είσαι «κάτι».
Και φυσικά, όταν έρχεται κανείς σε επαφή με τη μη δυαδικότητα, την πνευματική αφύπνιση ή παρόμοιες διδασκαλίες, και του λένε ότι αυτή η ταυτότητα δεν είναι αυτό που πραγματικά είναι -ότι χρειάζεται να την αφήσει να φύγει- αυτό μπορεί να φανεί αποθαρρυντικό, ακόμη και καταθλιπτικό. Γιατί δεν θέλεις να την αφήσεις. Σου έχουν πει όλη σου τη ζωή ότι είναι σημαντικό να είσαι κάποιος, και τώρα σου λένε να γίνεις «κανένας», να αφήσεις αυτή την ταυτότητα. Είναι πολύ δύσκολο.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό να φέρουμε αυτή τη βαθιά και διάχυτη προγραμματισμένη πεποίθηση στη συνειδητή επίγνωση. Αν υπάρχει μέσα σου, χρειάζεται να την αναγνωρίσεις. Κάποιοι, απλώς ακούγοντας το μήνυμα, μπορούν να πουν: «Ναι, μπορώ να την αφήσω». Άλλοι δυσκολεύονται περισσότερο. Σε αυτή την περίπτωση, χρειάζεται να διερευνήσεις γιατί την κρατάς. Τι νομίζεις ότι κερδίζεις κρατώντας τη; Ποιον πόνο πιστεύεις ότι αποφεύγεις;
Χρειάζεται να δεις καθαρά την πλάνη ότι υπάρχουν πραγματικά οφέλη ή ότι αποφεύγεται κάποιος ουσιαστικός πόνος. Όταν διακρίνεις την πλάνη τού να προσπαθείς να κρατηθείς από αυτή την πεποίθηση, γίνεται πολύ πιο εύκολο να την αφήσεις. Δυσκολευόμαστε να αφήσουμε κάτι μόνο αν πιστεύουμε ότι έχει μεγαλύτερη αξία αν το κρατήσουμε. Γι’ αυτό χρειάζεται να το εξετάσεις βαθιά, να το ερευνήσεις. Για κάποιους αυτό αποτελεί εμπόδιο, ίσως ακόμη και σε υποσυνείδητο επίπεδο. Καθώς η ταυτότητα εξασθενεί και γίνεται πιο ασαφής, μπορεί να αναδύεται αυτός ο εσωτερικός προγραμματισμός που λέει: «Πηγαίνω αντίθετα σε αυτό που πρέπει να κάνω. Πρέπει να κρατηθώ από το εγώ μου. Πρέπει να είμαι κάποιος».
Αν μπορέσεις να αφήσεις αυτή την παρόρμηση -αυτή την ανάγκη να είσαι «κάποιος»- τότε η διάλυση του εγώ γίνεται πολύ πιο εύκολη. Γιατί αφαιρείται μία ακόμη δύναμη που κρατά συμπαγή και συνεκτική την ιδέα του εγώ.
Η ιδέα του «να είμαι κάποιος» καταλήγει τελικά στην έννοια της ταυτότητας — και συχνά μιας ανώτερης ή «καλύτερης» ταυτότητας από των άλλων. Ειδικά όπως χρησιμοποιείται η φράση στις Ηνωμένες Πολιτείες, το «να είσαι κάποιος» σημαίνει να είσαι γνωστός, σημαντικός, αξιοσέβαστος — με κάποιον τρόπο ανώτερος από άλλες ταυτότητες. Όλα αυτά είναι βαθιά ριζωμένα στην ιδέα του να είσαι «κάποιος».
Επειδή αυτή η αντίληψη έχει ενσταλαχθεί από τόσο νωρίς, συχνά λειτουργεί σε εντελώς υποσυνείδητο επίπεδο. Έτσι, μπορεί να εμφανιστεί αντίσταση ή αίσθηση απειλής όταν αρχίζει να διαλύεται η ψευδαίσθηση του εγώ, γιατί μοιάζει σαν να παραβαίνεις έναν από τους πιο βασικούς κανόνες που σου έμαθαν από παιδί: ότι είναι σημαντικό να είσαι κάποιος.
Είναι εντυπωσιακό πώς ως παιδιά υιοθετούμε ιδέες και κανόνες χωρίς αμφισβήτηση και στη συνέχεια ζούμε σαν να είναι απόλυτα αληθινοί. Νομίζω ότι αυτή είναι μια τέτοια μορφή προγραμματισμού, γιατί παραμένει ιδιαίτερα έντονη στη Δύση. Το βλέπουμε παντού. Στο σχολείο, για παράδειγμα, όσο προχωρούν οι τάξεις, τα παιδιά καλούνται να σχεδιάσουν το μέλλον τους — και σχεδόν πάντα το ερώτημα είναι πώς θα γίνουν «κάποιοι». Υπάρχει τεράστια επένδυση στην ιδέα του να είσαι «κάτι».
Και φυσικά, όταν έρχεται κανείς σε επαφή με τη μη δυαδικότητα, την πνευματική αφύπνιση ή παρόμοιες διδασκαλίες, και του λένε ότι αυτή η ταυτότητα δεν είναι αυτό που πραγματικά είναι -ότι χρειάζεται να την αφήσει να φύγει- αυτό μπορεί να φανεί αποθαρρυντικό, ακόμη και καταθλιπτικό. Γιατί δεν θέλεις να την αφήσεις. Σου έχουν πει όλη σου τη ζωή ότι είναι σημαντικό να είσαι κάποιος, και τώρα σου λένε να γίνεις «κανένας», να αφήσεις αυτή την ταυτότητα. Είναι πολύ δύσκολο.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό να φέρουμε αυτή τη βαθιά και διάχυτη προγραμματισμένη πεποίθηση στη συνειδητή επίγνωση. Αν υπάρχει μέσα σου, χρειάζεται να την αναγνωρίσεις. Κάποιοι, απλώς ακούγοντας το μήνυμα, μπορούν να πουν: «Ναι, μπορώ να την αφήσω». Άλλοι δυσκολεύονται περισσότερο. Σε αυτή την περίπτωση, χρειάζεται να διερευνήσεις γιατί την κρατάς. Τι νομίζεις ότι κερδίζεις κρατώντας τη; Ποιον πόνο πιστεύεις ότι αποφεύγεις;
Χρειάζεται να δεις καθαρά την πλάνη ότι υπάρχουν πραγματικά οφέλη ή ότι αποφεύγεται κάποιος ουσιαστικός πόνος. Όταν διακρίνεις την πλάνη τού να προσπαθείς να κρατηθείς από αυτή την πεποίθηση, γίνεται πολύ πιο εύκολο να την αφήσεις. Δυσκολευόμαστε να αφήσουμε κάτι μόνο αν πιστεύουμε ότι έχει μεγαλύτερη αξία αν το κρατήσουμε. Γι’ αυτό χρειάζεται να το εξετάσεις βαθιά, να το ερευνήσεις. Για κάποιους αυτό αποτελεί εμπόδιο, ίσως ακόμη και σε υποσυνείδητο επίπεδο. Καθώς η ταυτότητα εξασθενεί και γίνεται πιο ασαφής, μπορεί να αναδύεται αυτός ο εσωτερικός προγραμματισμός που λέει: «Πηγαίνω αντίθετα σε αυτό που πρέπει να κάνω. Πρέπει να κρατηθώ από το εγώ μου. Πρέπει να είμαι κάποιος».
Αν μπορέσεις να αφήσεις αυτή την παρόρμηση -αυτή την ανάγκη να είσαι «κάποιος»- τότε η διάλυση του εγώ γίνεται πολύ πιο εύκολη. Γιατί αφαιρείται μία ακόμη δύναμη που κρατά συμπαγή και συνεκτική την ιδέα του εγώ.
~Eric Putkonen
Μετάφραση: Νίκος Μπάτρας
