Να διακρίνουμε τον κόσμο των σκέψεων από τον κόσμο των αισθήσεων

Για τα συμπτώματα όπως το άγχος, τις κρίσεις πανικού, τις φοβίες και την κατάθλιψη, η ερώτηση κλειδί που πρέπει να θέσει κανείς είναι: Στους νόμους ποιανού κόσμου υπακούει το εγώ; Στους νόμους του κόσμου των σκέψεων ή του κόσμου των σωματικών εμπειριών;

Αν το εγώ δέχεται εντολές από τον φανταστικό κόσμο των σκέψεων, τότε το σώμα θα αντιδράει ανάλογα με το περιεχόμενο των σκέψεων. Αν οι σκέψεις είναι αρνητικές, γεμάτες από υποθέσεις και σενάρια απειλών και κινδύνων, τότε το σώμα θα αντιδράει σαν να βρίσκεται μπροστά στο δίλημμα "μάχη ή φυγή" και θα εμφανίζονται τα αντίστοιχα συμπτώματα. Ο κεντρικός φανταστικός ήρωας -το εγώ- θα εγκλωβίζεται συνεχώς σε επικίνδυνα σενάρια και καταστάσεις, τα οποία θα προσπαθεί να αντιμετωπίσει.

Αν είμαστε σε επαφή με τις εμπειρίες που έχει το σώμα στο παρόν, δηλαδή τις αισθήσεις και τις πέντε αισθήσεις της αντίληψης, τότε πολύ σπάνια θα ενεργοποιούνται οι μηχανισμοί άμυνας, μάχης ή φυγής. 

Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι εμπειρίες που έχουν τα σώματά μας καθημερινά είναι ανώδυνες και ουδέτερες. Η όραση, η ακοή, η αφή, η γεύση, η όσφρηση, οι διάφορες άλλες αισθήσεις στο σώμα (η πείνα, η δίψα, τα συναισθήματα, κ.ά), είναι εμπειρίες ανώδυνες που έρχονται και φεύγουν. Ακόμα και ο πόνος, αν δεν επενδυθεί με σκέψεις και ερμηνείες, δεν είναι τόσο επώδυνος και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν διαρκεί πολύ.

Στο άγχος, τις κρίσεις πανικού, τις φοβίες και την κατάθλιψη, το σώμα υποφέρει εξαιτίας των σκέψεων, όχι εξαιτίας κάποιας εμπειρίας που έρχεται από τον φυσικό κόσμο των σωμάτων και των αντικειμένων. Οι σκέψεις δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως πραγματικές εμπειρίες, γιατί το περιεχόμενό τους είναι φανταστικό. Υπάρχει μόνο με τη μορφή των λέξεων ή των νοητών εικόνων και σεναρίων που προέρχονται από τη μνήμη - ακόμα και η φαντασία αποτελείται από στοιχεία της μνήμης που ανασυνδυάζονται μεταξύ τους και δημιουργούν ένα καινούργιο φανταστικό δημιούργημα.

Τα συμπτώματα λοιπόν που ταλαιπωρούν το σώμα δημιουργούνται επειδή η φανταστική σκέψη του εγώ, που είναι σαν μια οντότητα που κατοικεί μέσα στο σώμα, τοποθετείται από τον νου σε σενάρια και καταστάσεις όπου κινδυνεύει να πάθει κάτι κακό: να απορριφθεί, να αποτύχει, να εγκαταλειφθεί, να επικριθεί, ή ακόμα και να αρρωστήσει, να εξαφανιστεί και να πεθάνει. 

Όλοι αυτοί οι κίνδυνοι υπάρχουν μόνο ως σκέψεις και σενάρια. Σπάνια βιώνει κανείς τις φυσικές και επώδυνες συνέπειές τους. Γι' αυτό και τα αντίστοιχα συμπτώματα εμφανίζονται σχεδόν πάντα μόνο σε ανθρώπους που έχουν καταγεγραμμένα στη μνήμη τους κάποια από αυτά τα βιώματα, έτσι όπως τα έζησαν στην παιδική τους ηλικία. Η δυσκολία που αντιμετωπίζουν στη μετέπειτα ενήλικη ζωή τους, προέρχεται από τη συνήθεια που έχει ο νους να αναπαράγει το περιεχόμενό του, αυτόματα και ανεπίγνωστα. Έτσι, το εγώ που είχε προσδιοριστεί κάποτε από τον νου ως ανεπαρκές και ανασφαλές, αναβιώνει -σε τακτική βάση- αυτούς τους ρόλους. Και ακολουθούν τα συμπτώματα.

Η διέξοδος από μία κατάσταση όπου το εγώ νιώθει συνεχώς ότι κινδυνεύει, βρίσκεται στην αμφισβήτηση της ύπαρξης αυτού του ατομικού εγώ, καθώς και στην εξερεύνηση των μηχανισμών του. Αντί να προσπαθεί κανείς να διαμορφώσει ένα πιο ασφαλές και επαρκές εγώ, είναι πιο αληθινό και πιο απελευθερωτικό να δει τι υπάρχει. Και τότε θα δει ότι αυτό το εγώ ήταν πάντα ένα δημιούργημα των σκέψεων, που διαμορφώθηκε κάτω από συνθήκες ασυνειδησίας, άγνοιας, μίμησης και εξαρτημένης μάθησης. Το σώμα είναι ικανό να λειτουργεί ισορροπημένα και αποτελεσματικά, χωρίς να είναι ταυτισμένο με αυτό το φανταστικό δημιούργημα.

Νίκος Μπάτρας
Διαχειριστής www.aytepignosi.com