Να σταματήσουμε να ενισχύουμε την ιστορία της ζωής μας

Η μνήμη είναι τρομερά χρήσιμη. Σου επιτρέπει να ανεβαίνεις στο ποδήλατο και να πηγαίνεις βόλτα χωρίς να πρέπει κάθε φορά να μαθαίνεις πώς - αυτή είναι η φυσική, θετική χρήση της μνήμης. Η καταστροφική πλευρά, που πυροδοτεί το άγχος, σε κάνει δέσμιο του παρελθόντος.

Οι εντυπώσεις από παλιές πληγές και τραύματα δεν θα έπρεπε να έχουν μια τόσο ισχυρή ψυχολογική συνιστώσα. Εντούτοις έχουν, εξού και κολλούν πάνω μας. Όπως το έθεσε ευφυώς ο Μαρκ Τουέιν: "Η γάτα, έχοντας καθίσει πάνω στο καυτό καπάκι της σόμπας, δεν θα ξανακαθίσει πάνω σε ένα καυτό καπάκι σόμπας. Δεν θα καθίσει όμως ούτε σε ένα κρύο καπάκι σόμπας".

Όπου "γάτα", βάλε τη λέξη "εγκέφαλος", αφού και αυτός εκπαιδεύεται. Μόλις εκτεθεί σε μια οδυνηρή εμπειρία, ο εγκέφαλος ανοίγει έναν δρόμο ανάμνησης του πόνου, σε περίπτωση που η ίδια κατάσταση εμφανιστεί στο μέλλον. Είναι ένα χρήσιμο εξελικτικό γνώρισμα, εξού και ένα παιδάκι δεν ξαναβάζει το χέρι του στη φωτιά. 

Ωστόσο, το αντανακλαστικό δεν σκέφτεται, οπότε οι παλιές αναμνήσεις συμπλέκονται με την παρούσα εμπειρία χωρίς να ανήκουν σε αυτή. Λόγου χάρη, οι παιδοψυχολόγοι κάνουν μια διάκριση ανάμεσα στο να πεις σε ένα παιδί τι να κάνει και στο να του πεις τι είναι. Το παιδί ξεχνά εύκολα το πρώτο είδος δήλωσης - ποιος από εμάς θυμόταν να κοιτάξει και δεξιά και αριστερά προτού διασχίσει τον δρόμο; Αλλά το δεύτερο είδος δήλωσης έχει αποτέλεσμα. Μόλις πεις σε ένα παιδί "Είσαι τεμπέλης" ή "Κανένας δεν θα σε αγαπήσει ξανά" ή "Είσαι πολύ κακό παιδί", θα μεγαλώσει με αυτές τις λέξεις στο μυαλό του, συχνά θα τις κουβαλά εφ' όρου ζωής.

Βασιζόμαστε στους γονείς μας για να μας λένε ποιοι είμαστε στην παιδική μας ηλικία, και αν αυτό που μας λένε είναι καταστροφικό, δεν θα γλιτώσουμε αν δεν θεραπεύσουμε συνειδητά τις παλιές αναμνήσεις. Η μνήμη είναι η συνεχιζόμενη ιστορία της ζωής σου και δεν σε ωφελεί το να συνεχίζεις να ενισχύεις την ιστορία ασυνείδητα.

*Από το βιβλίο "Super Brain - Απελευθερώνοντας την εκρηκτική δύναμη του νου", Deepak Chopra, Tanzi Rudolph, Εκδ. Πατάκη.