Το πραγματικό νόημα της διδασκαλίας του Χριστού

Η διδασκαλία του Χριστού, όπως και άλλων σοφών δασκάλων, έχει παρερμηνευτεί και διαστρεβλωθεί σε μεγάλο βαθμό. Για να γίνει κατανοητή μια διδασκαλία με τέτοιο βάθος, απαιτείται ο νους που θα κληθεί να την κατανοήσει να είναι "καθαρός", δηλαδή να μην προβάλλει πάνω της το περιεχόμενό του, τις πεποιθήσεις του και τις επιθυμίες του.

Ακολουθούν κάποιες από τις πιο γνωστές φράσεις και εκφράσεις του Χριστού, με εξηγήσεις που υπερβαίνουν τα στενά πλαίσια του θρησκευτικού λόγου.

Ο παράδεισος και το βασίλειο του θεού: Όταν ο Χριστός μιλούσε για τον παράδεισο και το βασίλειο του θεού, δεν εννοούσε ότι υπάρχει κάποιος τόπος που ονομάζεται παράδεισος, ούτε υπάρχει κάποιο βασίλειο που ανήκει σε κάποιον θεό. Ο παράδεισος είναι η κατάσταση της εσωτερικής γαλήνης και ηρεμίας που επιτυγχάνει κανείς με το να γίνει πιο συνειδητός (εξού και "το βασίλειο του θεού είναι μέσα στον άνθρωπο"). Χρησιμοποιεί τη λέξη "βασίλειο" γιατί εκείνη την εποχή υπήρχαν βασίλεια και βασιλιάδες. Σήμερα, αν ήθελε κάποιος να εκφράσει το ίδιο νόημα, δεν θα χρησιμοποιούσε την έκφραση "βασίλειο του θεού", αλλά τις λέξεις "ενοποιημένη πραγματικότητα", "το ένα", "το όλο", "η συνειδητότητα", "η επίγνωση", "το τίποτα απ' το οποίο γεννιούνται όλα". Υπάρχουν πολλές "ταμπέλες" που όμως όλες δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση.

Απαρνήσου εαυτόν: Η διδασκαλία του Χριστού έχει αρκετά κοινά στοιχεία με τη διδασκαλία του Βούδα, όπως και με άλλων σοφών δασκάλων. Ο Βούδας ονόμαζε "ψευδαίσθηση του εαυτού" ή "ψεύτικο εαυτό" αυτό που πιστεύει κανείς ότι είναι. Σήμερα, στο χώρο της πνευματικής διδασκαλίας και της αυτογνωσίας, αυτό το ονομάζουμε Εγώ. Ο εαυτός δηλαδή είναι προϊόν της ταύτισης της Ύπαρξης με τις σκέψεις και το σώμα - γι' αυτό λέμε "είμαι αυτός", "είμαι έτσι", "είμαι κάπως", κ.ο.κ. Το "είμαι" που είναι ο αληθινός (καθαρός) εαυτός, αναμιγνύεται με χαρακτηριστικά του σώματος και με σκέψεις του νου, δημιουργώντας τις αντίστοιχες ταυτότητες. Με τη φράση "απαρνήσου εαυτόν", ο Χριστός μάς προέτρεπε να απαλλαγούμε από το Εγώ που εντείνει την αίσθηση του διαχωρισμού από το όλο.

Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι (σ' αυτούς ανήκει η βασιλεία των ουρανών): Ο φτωχός στο πνεύμα δεν είναι ο χαζός, ούτε αυτός που δεν ξέρει ή δεν καταλαβαίνει πολλά. Είναι το "είμαι" που δεν είναι ταυτισμένο με τον νου και άρα το πνεύμα (ή ψυχή) δεν κουβαλάει το βάρος της ταύτισης (των ταυτοτήτων, του Εγώ). Όταν λοιπόν κάποιος ζει απαλλαγμένος από αυτό το βάρος, βρίσκεται στη "βασιλεία των ουρανών", δηλαδή ζει γαλήνια και ευτυχισμένα.

Γιατί βλέπεις την ακίδα μέσα στο μάτι του αδερφού σου και δεν βλέπεις το δοκάρι μέσα στο δικό σου μάτι; Σ' αυτή τη φράση είναι ξεκάθαρη η ψυχολογική διάσταση των λόγων του Χριστού. Κρίνουμε και εντοπίζουμε ελαττώματα και μειονεκτήματα στους άλλους, επειδή η προσοχή μας είναι συνεχώς στραμμένη προς τα έξω και επειδή έτσι αυξάνεται προσωρινά η εικονική αξία του Εγώ. Ο άνθρωπος που ζει με ένα ψυχικό υπόβαθρο φόβου και ανεπάρκειας (για διάφορους λόγους που έχουν να κάνουν με το παρελθόν του, την ανατροφή του και τα παιδικά του βιώματα), βρίσκεται συνεχώς σε μια κατάσταση κριτικής και αναζήτησης ελαττωμάτων στους άλλους. Έτσι διογκώνει προσωρινά το Εγώ του και απαλλάσσεται -πάλι προσωρινά- από το φόβο της συρρίκνωσης και της αυτομείωσης που τον ταλαιπωρεί.

Μην κρίνετε και δεν θα κριθείτε. Μην καταδικάζετε και δεν θα καταδικαστείτε. Συγχωρείτε και θα συγχωρεθείτε: Εδώ ο Χριστός αναφέρεται σ' αυτό που ονομάζουμε σήμερα "προβολή" ή, με άλλα λόγια, "βλέπουμε τον κόσμο όχι όπως είναι, αλλά όπως εμείς είμαστε". Όπως είπαμε προηγουμένως, όταν κάποιος κρίνει, το κάνει για να αυξήσει την αξία του - βγάζει τον άλλον λάθος για να νιώσει ότι αυτός είναι ο σωστός. Αυτός όμως που κρίνει, νιώθει ότι ζει μέσα σε ένα κόσμο όπου και οι άλλοι τον κρίνουν. Έχει μάθει να σχετίζεται με τους άλλους μέσα από τη σύγκριση: "αυτός είναι σωστός, αυτός είναι λάθος, αυτός είναι καλύτερος, αυτός είναι χειρότερος, κ.τ.λ". Για να σταματήσει κάποιος να κρίνει δεν αρκεί να υπακούσει σε κάποια εντολή, και αυτό είναι που έχουν παρερμηνεύσει πολλοί από αυτούς που μελετούν τη διδασκαλία του Χριστού. Σταματάς να κρίνεις όταν προηγηθεί η σωστή κατανόηση για το πώς δημιουργούνται οι σκέψεις της κριτικής και όταν εξασθενήσει η αίσθηση της ανεπάρκειας του Εγώ. Τότε είσαι έτοιμος να αποδεχτείς και τον άλλον όπως είναι, δηλαδή να τον συγχωρέσεις για ό,τι έχει κάνει.

Αν κάποιος σε χαστουκίσει, γύρνα και το άλλο μάγουλο: Όταν ο Χριστός έλεγε "γύρνα και το άλλο μάγουλο", εννοούσε να μην αντιδράς στην επιθετικότητα του άλλου, δηλαδή στο Εγώ του άλλου. Η αντίδραση στο Εγώ είναι ο κύριος μηχανισμός μέσω του οποίου θρέφεται το Εγώ. Κάποιος που κρίνει, κατηγορεί, φωνάζει, θυμώνει ή αντιπαρατίθεται, περιμένει από τον άλλο να αντιδράσει για να μπορέσει έτσι να ισχυροποιήσει ακόμα περισσότερο την προσωπική του θέση. Όπως και προηγουμένως, για να εφαρμόσει κάποιος το "γύρνα και το άλλο μάγουλο", προϋποθέτει ότι το Εγώ έχει ήδη αναγνωριστεί ως ένας ασυνείδητος μηχανισμός και έχει γίνει αποδεκτός ως τέτοιος. Μόνο τότε μπορεί να γίνει αποδεκτός και ο ασυνείδητος μηχανισμός του άλλου.

Η μεγαλύτερη δυσκολία στην ερμηνεία αυτού του τύπου των διδασκαλιών έγκειται στο ότι αγγίζουν την ουσία της υπαρξιακής εμπειρίας που ονομάζουμε ζωή και δεν αφορούν μόνο αυτά που βλέπουμε. Για να γίνουν κατανοητά αυτά τα λόγια πρέπει να υπερβούμε τον προγραμματισμό του νου και να συνδεθούμε με το αιώνιο στοιχείο της γνώσης της ύπαρξης που κάποιοι κάποτε ονόμασαν θεό - λέξη που συνδέεται με το "θεώμαι", που σημαίνει παρατηρώ. Παρατηρώ σημαίνει αποκτώ επίγνωση της ύπαρξης ενός αντικειμένου, που μπορεί να είναι είτε μια αίσθηση του σώματος, είτε μια από τις πέντε αισθήσεις της αντίληψης (και των αντικειμένων τους), είτε σκέψεις. Γι' αυτό και η παρατήρηση κατέχει θέση-κλειδί στην αυτογνωσία και τη μελέτη της φύσης της πραγματικότητας. Αυτό που παρατηρεί είναι αυτό που γνωρίζει τον κόσμο της μορφοποιημένης ενέργειας, ενώ αναγνωρίζει και τον εαυτό του ως την ίδια τη γνώση. Η γνώση αυτή (ή επίγνωση) είναι πάντα παρούσα και αδιαίρετη, ενώ δεν εντοπίζεται στο χώρο και το χρόνο.

Τέλος, να σημειώσουμε ότι η επιλογή των παραπάνω φράσεων του Χριστού έγινε ενδεικτικά και με κριτήριο το κατά πόσο γνωστές είναι στον κόσμο. Υπάρχουν και άλλες φράσεις του που έχουν παρόμοιο νόημα, εκφρασμένο με διαφορετικό τρόπο.

Νίκος Μπάτρας
Διαχειριστής www.aytepignosi.com