Κρισναμούρτι: Ο διαλογισμός είναι μια διαδικασία κατανόησης του εαυτού μας

Μπορεί να μη λατρεύει κάποιος ένα άγαλμα -επειδή το θεωρεί ειδωλολατρικό, ανόητο, δεισιδαιμονία- αλλά να λατρεύει, όπως κάνουν οι περισσότεροι άνθρωποι, τα κατασκευάσματα του νου. Αυτό είναι επίσης ειδωλολατρικό.

Το να λατρεύεις μια εικόνα ή μια ιδέα, ή κάποιον «Κύριο», δεν είναι διαλογισμός. Προφανώς, είναι μια μορφή φυγής από τον εαυτό σου. Είναι μια πολύ παρηγορητική φυγή, αλλά και πάλι είναι φυγή.

Αν θέλει κανείς πραγματικά να κατανοήσει τι είναι σωστός διαλογισμός, πρέπει να βρει όλα όσα είναι λάθος που τα έχουμε ονομάσει διαλογισμό. Προφανώς, η συγκέντρωση δεν είναι διαλογισμός γιατί, αν παρατηρήσετε, θα δείτε ότι στη διαδικασία της συγκέντρωσης σε ένα μάντρα, μία εικόνα και λοιπά, υπάρχει αποκλεισμός άλλων πραγμάτων και επομένως υπάρχει διάσπαση της προσοχής. Εσύ προσπαθείς να συγκεντρωθείς σε κάτι, και ο νους σου περιπλανιέται σε κάτι άλλο· και υπάρχει μια αδιάκοπη μάχη που γίνεται για να προσηλωθείς σε ένα σημείο, ενώ ο νους αρνείται και περιπλανιέται. Σπαταλάμε, λοιπόν, χρόνια στην προσπάθεια να συγκεντρωθούμε, να μάθουμε τη συγκέντρωση, που λαθεμένα ονομάζεται διαλογισμός.

Τώρα, ο αδιάκοπος αγώνας να γίνεις ενάρετος, το να αναζητάς την αρετή μέσα από την πειθαρχία, μέσα από ένα προσεκτικό ψάξιμο του εαυτού σου και λοιπά, προφανώς ούτε αυτό είναι διαλογισμός. Οι περισσότεροι από εμάς είμαστε παγιδευμένοι σε αυτές τις διαδικασίες, αλλά αφού δεν μας δίνουν την κατανόηση του εαυτού μας, σημαίνει ότι δεν είναι ο τρόπος του σωστού διαλογισμού. Σε τελευταία ανάλυση, χωρίς την κατανόηση του εαυτού σας, τι βάσεις έχετε για σωστή σκέψη; 

Το μόνο που θα κάνετε χωρίς την κατανόηση του εαυτού σας είναι να συμμορφωθείτε με τις αντιδράσεις που γεννάει η διαμόρφωσή σας. Και η αντίδραση που γεννάει η διαμόρφωσή μας δεν είναι διαλογισμός. Αλλά ο τρόπος του σωστού διαλογισμού είναι το να έχεις επίγνωση αυτών των αντιδράσεων, δηλαδή, να έχεις επίγνωση των κινήσεων της σκέψης και του συναισθήματος χωρίς καμία αίσθηση επίκρισης, έτσι ώστε οι κινήσεις του εαυτού, οι τρόποι του εαυτού, να γίνουν εντελώς κατανοητοί.

Ο διαλογισμός δεν είναι απόσυρση από τη ζωή. Ο διαλογισμός είναι μια διαδικασία κατανόησης του εαυτού μας. Και όταν κάποιος αρχίζει να κατανοεί τον εαυτό του, όχι μόνο τον συνειδητό αλλά και όλα τα κρυμμένα μέρη του εαυτού του, τότε επέρχεται ησυχία. Αλλά ένας νους που γίνεται ήσυχος, που μένει ακίνητος με διαλογισμό ο οποίος είναι αποτέλεσμα εξαναγκασμού, συμμόρφωσης, δεν είναι ήσυχος, δεν μένει ακίνητος. Είναι ένας τελματωμένος νους. Δεν είναι ένας νους ξύπνιος, ουδέτερος, ικανός για δημιουργική δεκτικότητα. 

Ο διαλογισμός απαιτεί αδιάκοπη επαγρύπνηση, αδιάκοπη επίγνωση της κάθε λέξης, της κάθε σκέψης και του κάθε συναισθήματος, που αποκαλύπτουν την κατάσταση της ίδιας μας της ύπαρξης, της κρυμμένης, καθώς επίσης και της φανερής.

*Από το βιβλίο "Μιλώντας για τον Θεό" - Κρισναμούρτι